Brisel dao zeleno svjetlo Južnoj Koreji za nuklearni projekat vrijedan 18,6 milijardi dolara
Evropska komisija zvanično je obavijestila južnokorejsku kompaniju Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP) da neće pokretati detaljnu istragu u okviru Uredbe EU o stranim subvencijama u vezi s projektom izgradnje novih blokova u nuklearnoj elektrani Dukovani u Češkoj Republici.
Ova odluka predstavlja veliku pobjedu za Seul i Prag nakon višegodišnjih pravnih i administrativnih pritisaka, kako od strane Evropske komisije, tako i od konkurencije.
Češka vlada je još u julu 2024. godine izabrala KHNP kao preferiranog ponuđača za izgradnju dva nova bloka u blizini postojeće nuklearne elektrane Dukovani, oko 200 kilometara jugoistočno od Praga, dok se istovremeno razmatra izgradnja još dva bloka na lokaciji Temelin. Ugovor o inženjeringu, nabavci i izgradnji (EPC) zvanično je potpisan u junu 2025. godine za dvije reaktorske jedinice tipa APR-1000, a procijenjena vrijednost investicije iznosi 407 milijardi čeških kruna, odnosno oko 18,6 milijardi dolara. Početak izgradnje planiran je za 2029. godinu.
Francuske optužbe
Međutim, francuska državna energetska kompanija EDF, koja je prethodno eliminisana iz tenderskog postupka, pokrenula je pravne sporove protiv te odluke. Glavni argument francuske strane bio je da su cijena koju je ponudio KHNP, kao i garancije da izgradnja neće kasniti niti poskupjeti, „neizvodljivi bez nezakonite državne pomoći“, uzimajući u obzir stvarne troškove u nuklearnoj industriji.
EDF je tvrdio da bi takva podrška predstavljala kršenje pravila konkurencije Evropske unije, koja zabranjuju državama da finansijski pomažu kompanije na način koji narušava tržišnu utakmicu.
Kao odgovor na te optužbe, Evropska komisija je u februaru 2025. godine pokrenula preliminarnu istragu protiv KHNP-a i konzorcija „Team Korea“. Uredba EU o stranim subvencijama osmišljena je kako bi se utvrdilo da li finansijska podrška država izvan Evropske unije narušava fer konkurenciju na zajedničkom evropskom tržištu.
Nakon što su KHNP i „Team Korea“ dostavili obimnu dokumentaciju i sarađivali s Briselom, Evropska komisija je obustavila postupak i donijela odluku da neće pokretati dubinsku istragu, čime su navodi EDF-a praktično odbačeni.
Dobra vijest za energetsku sigurnost Evrope
„Ova odluka predstavlja zvaničnu ocjenu Evropske unije donesenu nakon detaljnog razmatranja svih relevantnih pitanja“, izjavio je južnokorejski ministar industrije Kim Jung-kvan, ističući da je potvrđeno kako Seul poštuje međunarodne standarde i propise Evropske unije, prenosi Ekapija.
Češki ministar industrije i trgovine Karel Havliček pozdravio je odluku na društvenoj mreži X.
„Zatvaranje preliminarne revizije od strane Evropske komisije odlična je vijest za ovaj projekat, razvoj nuklearne industrije i buduće osiguranje energetske sigurnosti kako u Češkoj Republici, tako i u cijeloj Evropskoj uniji“, poručio je Havliček.
Državna pomoć i dalje pod lupom Brisela
Ipak, projekat Dukovani suočava se s još jednim odvojenim postupkom pred Evropskom komisijom koji se odnosi na državnu pomoć.
Iako je Brisel u aprilu 2024. godine odobrio prvobitni češki plan finansiranja jednog novog reaktora, Češka Republika je u oktobru prošle godine zvanično obavijestila Evropsku komisiju da je proširila planove na dvije nuklearne jedinice.
Nakon toga Komisija je pokrenula istragu o češkom finansijskom paketu zbog sumnje da nije u potpunosti usklađen s pravilima Evropske unije o državnoj pomoći.
Brisel nastoji osigurati da Prag ne dobije veću državnu pomoć od one koja je neophodna, uz procjenu da li predloženi model finansiranja održava odgovarajuću ravnotežu između smanjenja rizika za investitora i očuvanja podsticaja za efikasno poslovanje, bez prekomjernog prebacivanja finansijskog rizika na češku državu.
